Πρόσφατα, έχει αποκαλυφθεί ότι μέσα στο 2012 οι υπεύθυνοι του Facebook άλλαζαν εσκεμμένα και με συγκεκριμένο σκοπό το τι παρουσιαζόταν στο News feed ενός σημαντικού ποσοστού χρηστών για να δουν αν αυτό αλλάζει τη διάθεση τους.
Συγκεκριμένα, σε περίπου 700.000 χρήστες έγινε ένα πείραμα χωρίς τη συγκατάθεση τους και χωρίς να έχουν την παραμικρή υποψία ότι τα δεδομένα τους θα χρησιμοποιούνταν σε πειράματα διάθεσης. Σε κάποιους παρουσιάζονταν "θετικά" και χαρούμενα θέματα ενώ σε κάποιους άλλους παρουσιάζονταν "αρνητικά" και δυσάρεστα θέματα και αυτό συνεχιζόταν για μια ολόκληρη εβδομάδα. Έπειτα, οι ερευνητές έλεγχαν εάν οι συγκεκριμένοι χρήστες δημοσίευαν οι ίδιοι τους κάτι θετικό ή κάτι αρνητικό.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν πριν λίγους μήνες στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences όπου και άλλες παρόμοιες έρευνες έχουν παρουσιαστεί. Η διαφορά είναι ότι σε αυτή την έρευνα υπήρχε χειραγώγηση της διάθεσης (mood) άρα και της συμπεριφοράς, ενώ στις υπόλοιπες ήταν μόνο συλλογή και ανάλυση δεδομένων.
Τα ευρήματα του πειράματος έδειξαν ότι αλλάζοντας το περιεχόμενο στο News feed των χρηστών του Facebook επηρεάζει το τι οι ίδιοι θα βάλουν στο προσωπικό τους Status. Θετικό περιεχόμενο στο News feed έφερε και θετική διάθεση άρα και θετική δημοσίευση στο Status και από την άλλη αρνητικό περιεχόμενο στο News Feed έφερε και αρνητική διάθεση και αρνητικές δημοσιεύσεις στο Status αλλά και λιγότερες δημοσιεύσεις. Με άλλα λόγια, η συναισθηματική κατάσταση των χρηστών επηρεάζεται από το τι βλέπουν στο News feed, το οποίο και είναι το συχνότερο τμήμα που ελέγχουν οι χρήστες.
Όταν γίνεσαι χρήστης του Facebook βασικά αποδέχεσαι ότι τα δεδομένα σου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ανάλυση, έλεγχο και έρευνα. Σε αυτό μπορεί να στηριχτεί και η νομιμότητα της έρευνας. Όμως, τίθεται μείζον θέμα ηθικής. Μπορούν ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης να παίζουν με τη διάθεση και τη συμπεριφορά των χρηστών τους και μάλιστα εν αγνοία τους;
Και ποιος κρίνει τι θα βλέπουμε στο News Feed; Το ίδιο το Facebook είχε πει ότι ανά πάσα στιγμή υπάρχουν περίπου 1500 θέματα τα οποία μπορούν να παρουσιαστούν στον κάθε χρήστη και με κάποιο αλγόριθμο επιλέγεται τι τελικά να παρουσιαστεί και τι να κρυφτεί. Αν και δεν δίνονται αρκετά στοιχεία για το συγκεκριμένο αλγόριθμο, το τρομακτικό είναι ότι το αποτέλεσμα του αλγορίθμου, δηλαδή το τι τελικά θα παρουσιάζεται στον κάθε χρήστη, επηρεάζει τη συμπεριφορά και τη διάθεση του. Και με αυτή την έρευνα αποδείχτηκε, ή μάλλον αποκαλύφθηκε, ότι το τι βλέπουμε στο Facebook μπορεί να χειραγωγηθεί.
Η δύναμη και η επίδραση που μπορούν να έχουν τέτοιες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης στην διάθεση και συμπεριφορά πρέπει το λιγότερο να έχει προβληματίσει τους χρήστες, ιδιαίτερα τους φανατικούς.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Prestige Pafos από Μάριο Κυριάκου.
Μάριος Κυριάκου
10 Αυγούστου 2014